Verkiezingen Nederland: overzicht van de afgelopen tien jaar en de rol van de PVV

Verkiezingen Nederland: overzicht van de afgelopen tien jaar en de rol van de PVV

1 oktober 2025 | Door | Economie

Nederland is een parlementaire democratie met een constitutionele monarchie. Dat betekent dat wij geen president kiezen, zoals in landen als de Verenigde Staten of Frankrijk. Ons staatshoofd is de koning, en de minister-president (premier) leidt de regering. De premier wordt niet rechtstreeks gekozen door de bevolking, maar komt voort uit de coalitieonderhandelingen na de verkiezingen. De koning benoemt de minister-president op basis van de politieke afspraken die partijen met elkaar maken.

De overwinning van de PVV in 2023

Bij de verkiezingen van november 2023 werd de PVV van Geert Wilders de grootste partij met 37 zetels. Dit was een historische overwinning, want nog niet eerder haalde de PVV zoveel zetels. Toch werd Wilders zelf geen premier. De coalitiepartijen (PVV, VVD, NSC en BBB) kozen samen voor Dick Schoof als minister-president. Dit laat zien dat in Nederland de grootste partij niet automatisch de premier levert; alles draait om samenwerkingen en meerderheden.

Met nieuwe verkiezingen gepland voor 29 oktober 2025 leeft de vraag of Geert Wilders dit keer wel premier kan worden. Als de PVV opnieuw de grootste wordt en voldoende steun vindt bij andere partijen om een meerderheid van 76 zetels of meer te behalen, is dat zeker mogelijk.

Zetelverdeling afgelopen 10 jaar

De Tweede Kamer telt 150 zetels. In de afgelopen tien jaar vonden drie landelijke verkiezingen plaats: in 2017, 2021 en 2023. Hieronder een overzicht van de officiële uitslagen van die verkiezingen.

Verkiezingen 2017

  • VVD: 33

  • PVV: 20

  • CDA: 19

  • D66: 19

  • GroenLinks: 14

  • SP: 14

  • PvdA: 9

  • ChristenUnie: 5

  • Partij voor de Dieren: 5

  • 50PLUS: 4

  • SGP: 3

  • DENK: 3

  • Forum voor Democratie: 2

Verkiezingen 2021

  • VVD: 34

  • D66: 24

  • PVV: 17

  • CDA: 15

  • SP: 9

  • PvdA: 9

  • GroenLinks: 8

  • Forum voor Democratie: 8

  • Partij voor de Dieren: 6

  • ChristenUnie: 5

  • SGP: 3

  • Volt: 3

  • DENK: 3

  • JA21: 3

  • 50PLUS: 1

  • BBB: 1

Verkiezingen 2023

  • PVV: 37

  • GroenLinks/PvdA: 25

  • VVD: 24

  • NSC: 20

  • D66: 9

  • BBB: 7

  • CDA: 5

  • SP: 5

  • Forum voor Democratie: 3

  • Partij voor de Dieren: 3

  • DENK: 3

  • SGP: 3

  • ChristenUnie: 3

  • Volt: 2

  • JA21: 1

Dit overzicht laat duidelijk zien hoe de politieke verhoudingen de afgelopen tien jaar verschoven zijn. Waar de VVD jarenlang de grootste partij was, nam de PVV in 2023 die positie over.

Veelgestelde vragen over verkiezingen in Nederland

Heeft Nederland een president?
Nee, Nederland heeft geen president. We hebben een koning als staatshoofd en een minister-president (premier) die de regering leidt.

Waarom werd Geert Wilders in 2023 geen premier, ondanks de winst van de PVV?
Omdat de premier niet automatisch de lijsttrekker van de grootste partij wordt. Het is afhankelijk van de coalitieonderhandelingen. De coalitiepartijen besloten samen dat Dick Schoof premier zou worden.

Kan Geert Wilders dit jaar wél premier worden?
Ja, als de PVV opnieuw groot wint en met andere partijen een meerderheid van minimaal 76 zetels vormt, kan Wilders door de koning worden benoemd tot minister-president.

Hoe vaak zijn er verkiezingen?
Normaal gesproken elke vier jaar, maar als een kabinet valt kan het eerder zijn. Zo komen er in 2025 opnieuw verkiezingen na de val van het kabinet-Schoof.

Hoeveel zetels zijn er in de Tweede Kamer?
In totaal zijn er 150 zetels. Een meerderheid is dus 76 zetels of meer.